Türkiye’yi durduramadılar

Kanlı darbe girişiminin üstünden tam bir yıl geçti. Bu sürede üst akıl, Türkiye ekonomisi hakkında birçok ‘kriz senaryoları’ kurguladı. Bir yandan da kredi kuruluşları, dolar kuru ve spekülatif raporlarla saldırdı. Yaşanan olumsuz gelişmeler, Türkiye’ye duyulan güven ve alınan önlemler sayesinde kısa sürede atlatıldı. 

FETÖ'nün darbe girişiminin gerçekleştiği 2016 yılının üçüncü çeyreğinde yüzde 1,8 daralan Türkiye ekonomisi, bu büyük şoka ve bazı uluslararası kuruluşların negatif değerlendirmelerine  rağmen hızla toparlanarak yılın son çeyreğinde yüzde 3,5 büyüdü. Böylelikle ekonomi 2016'nın tamamın da ortalama yüzde 2,9 büyüme performansı gösterdi. Türkiye ekonomisi, bu yılın ilk çeyreğinde ise beklentilerin üzerine çıkarak yüzde 5 büyüdü. Üretim yöntemiyle gayrisafi yurt içi hasıla tahmini ise aynı dönemde cari fiyatlarla yüzde 14,3 yükselerek 641 milyar 584 milyon liraya  çıktı.  Ekonomiye duyulan güvenin ve üretimin en büyük göstergelerinden sanayi üretimi de ülkenin en karanlık günlerinden birinin yaşandığı 2016 yılının temmuz ayında bir önceki aya göre yüzde 6,8 gibi yüksek bir oranda düşüş gösterdi ve 126,4'ten 117,8'e geriledi. 

SANAYİ ÜRETİM ARTTI 

Üretim çarkları zaman kaybetmeden ağustos ayında daha hızlı dönerek yeniden yükselişe geçti. Ağustosta yüzde 8,7'lik artış ile 128'e çıkan sanayi üretim endeksi, bu sene mayıs ayına kadar da küçük oranlı değişimlerin görüldüğü  dalgalı seyrine devam etti ve en son açıklanan rakamlara göre 137,3 seviyesine  geldi. 

DEV PROJELER DEVAM ETTi 

 

Darbe girişiminden hemen sonra Yavuz Sultan Selim Köprüsü ile Avrasya Tüneli açıldı. Ardından 3 Katlı Büyük Tünel ile Çanakkale 1915’in projeleri devreye alındı, Kanal İstanbul için çalışma hızlandı. Yavuz Sultan Selim Köprüsü  26 Ağustos 2016'da hizmete açıldı. Köprünün Paşaköy- TEM bağlantı yolu 4 Temmuz'da hizmete alındı. İç Anadolu'yu Batı Karadeniz'e bağlayan Ilgaz 15 Temmuz İstiklal Tüneli, Ilgaz Dağı'nı adeta dize getirdi. Vizyon proje olarak değerlendirilen Avrasya Tüneli, 20 Aralık'ta açıldı. Bu da dünyanın en iyi mühendislik projelerinden biri. 3,4 kilometresi denizin altından geçen tünelin uzunluğu 14.6 km. Bölgeye yıllık 560 milyon lira katkı sağlayıp, devletin kasasına yılda 100 milyon getirecek, 38 milyon litre yakıt tasarrufu sağlayacak. 

Dış ticaret hızlı toparladı 

 

Söz konusu dönemde iç pazarda oluşan iniş-çıkışlar, yurt dışı ile gerçekleşen ekonomik faaliyetlerde de benzer şekilde kendini gösterdi. Terör örgütleri ve uzantıları tarafından Türkiye ekonomisine ilişkin yurt dışında yürütülen algı operasyonu da başarısızlıkla sonuçlandı. Darbe girişiminin yaşandığı temmuzda bir önceki aya göre yüzde 24 gerileyen dış ticaret hacmi, ağustosta yüzde 16'lık artış ile yeniden toparlandı. Geçen yıl temmuzda bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 11,5  gerileyen ihracat, ağustosta yüzde 7,4 arttı. Geçen seneyi dalgalı bir seyir ile tamamlayan ihracat rakamları 2017 yılına yüzde 17,9 artış ile başladı. Şubatta yüzde 2,2 düşen ihracat mayıs ayına kadar yükselişine devam etti ve yılın ilk 5 ayında 64,3 milyar doları geçti. İthalat rakamları da yüzde 19,4 düşüş görülen 2016 yılının temmuz ayı sonrasında yeniden artışa geçerek ağustosta yüzde 4 arttı. Bu sene mayıs ayına kadar artış gösteren ithalat rakamları ocak-mayıs döneminde 90 milyar dolara yaklaştı. 

BORSA REKORA DOYMADI

 

Hain darbe girişimi öncesinde 82.825 puan olan Borsa endeksi, ilk şokla 71.594 puana kadar gerilemişti. Ancak yatırımcılar Türk Borsası’na güvendi, yabancı da 2 milyar dolara yakın alım yaptı ve BIST 100 endeksi milletin destanını 105 bin puanın üzerinde yeni bir tarihi rekorla karşıladı.  

İstikrar ve güvenle büyüyen Türkiye

2016'da meydana gelen her türlü olumsuzluğa ve dışsal risk unsurlarına rağmen yılın tamamında yüzde 2,9 oranında büyüyerek sağlam bir performans gösteren Türkiye, 2017'nin ilk çeyreğinde de büyüme trendini devam ettirdi. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), yılın ilk çeyreğine (ocak-mart) ilişkin Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYH) verilerini açıkladı. GSYH geçen senenin aynı dönemine göre %5 arttı, yani Türkiye ekonomisi ilk çeyrekte %5 büyüdü.  

Halktan dolara müdahale

TL'nin diğer para birimleri karşısındaki değeri açısından ise darbe girişiminin faturası daha ağır oldu. Yüzde 50 dolar, yüzde 50 avrodan hesaplanan döviz sepeti, darbe girişimi öncesinde 3,00-3,05 bandında yatay bir seyir izlerken, sonraki 6 aylık süreçte 4,05'e kadar çıktı. Bu yıl, 12 Ocak'ta gördüğü 4,0543 seviyesinden TCMB'nin attığı adımlarla düşüşe geçen döviz sepeti, bugüne kadar yaklaşık yüzde 7 geriledi. Söz konusu dönemde dolar/TL 3,90'ın üzerinden 3,50'lere inerken, avro/TL'deki düşüş uluslararası borsalarda avronun değer kazanmasına paralel daha sınırlı oldu. 

Merkez'in katkısı

Analistler, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın Aralık 2016'da yaptığı “dövizi olanlar satarak TL'ye dönsün” çağrısı ve TCMB'nin güven artırıcı adımlarının döviz kurlarının ataklarını sınırladığını ifade etti. 

İSTİHDAM SEFERBERLİĞİ 1 MİLYONU AŞTI

Türkiye'deki işsizlik oranı ise geçen sene nisandan itibaren artış gösterdi, artış darbe girişiminin yaşandığı temmuzda da devam etti ve yüzde 10,7'ye çıktı. Bu yıl ocak ayına kadar yükselişini sürdüren işsizlik oranları yüzde 13'e ulaştı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın şubat ayının başında Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğinin (TOBB) Ekonomi Şurası'nda yaptığı “istihdam çağrısı”, reel sektörün bu çağrıya verdiği destek ve bu seferberlik kapsamında hükümet tarafından alınan tedbir ve desteklerle işsizlik oranları düşüşe geçti. Şubatta yüzde 12,6'ya gerileyen işsizlik rakamları istihdam seferberliğinin etkisiyle martta 0,9 puan düşüşle yüzde 11,7 olarak gerçekleşti. 

ENFLASYONDA DÜŞÜŞ BAŞLADI

Enflasyon ise geçen yıl haziran ayında yüzde 7,64 iken kara gecenin yaşandığı temmuz ayında 1,15 puan artışla yüzde 8,79'a çıktı. Özellikle tarımsal ürünlerin pazarlanmasındaki sorunların da etkisiyle bu yıl nisan ayına kadar tırmanışı devam eden yıllık enflasyon rakamları, bu aydaki yüzde 11,87'lik seviyesinden sonra gerilemeye başladı. Yıllık tüketici fiyat endeksi bu sene mayısta yüzde 11,72'ye, haziranda da yüzde 10,9'a düştü.