Terlemek kaderiniz değil

Duygusal veya fizyolojik pek çok nedene bağlı olarak gelişebilen terleme, özellikle de işi dolayısıyla tokalaşmak zorunda kalan kişilerin sorun yaşamasına neden olabilir. Fakat çözümü var.

Prof. Dr. Nurettin Lüleci

Terleme vücut ısımızın dengelenmesinde rol alan fizyolojik bir mekanizmadır. Eğer terleme beklenenden fazla ise ya da rahatsızlık verme boyutunda ise üzerinde durmak gereklidir. Konumuz aşırı terleme, özellikle de koltukaltı, el ve ayaklarda görülen aşırı terleme sorunudur. 

TOKALAŞIRKEN...

Aşırı terleme sosyal ilişkilerimizi etkileyen, bazen dışlanmamıza bazen de bizim insanlarla ilişki kurmamızı zorlaştıran bir problemdir.  Bu yazımızda aşırı terleme nasıl olur?  Bir hastalık mıdır? Hangi terleme nasıl tedavi edilir gibi konuları ele alacağız: Duygusal veya fizyolojik pek çok nedene bağlı olarak gelişebilen terleme, özellikle de işi dolayısıyla tokalaşmak zorunda kalan kişilerin, ciddi sorunlar yaşamalarına neden olabilir. Koltuk altı aşırı terleyenlerde giysilerine yansıyan ıslaklık ve koku hem terleyeni hemde çevresindekileri rahatsız eder.  Gün içerisinde bile sık sık elbise değiştirmek zorunda kalmaları cabası. Elleri aşırı terleyenler tokalaşmaktan veya kendisine uzatılan eşya yada evrakları tutmaktan kaçınırlar. Kullandıkları elektronik yada mekanik aletler veya hassas malzemeler  terden zarar görebilmektedir. 

CİLT SORUNLARI

Ayakları aşırı terleyenler ayak kokusundan vede yaşlık hissinden fevkalade rahatsızdırlar. Koltuk altı, el ve ayaklarında aşırı terleme sorunu olanlar sadece sosyal rahatsızlık açısından değil gelişebilecek cilt sorunları ile de karşı karşıyadırlar. Önceleri cilt irritasyonları, kaşınmalar sonrası cilt enfeksiyonları,ayak mantarları, dermatitler sık görülmektedir.

BAHARATLI YEMEK DE ETKİLER

İnsanların yüzde 1-3 ünde el ve ayaklarda aşırı terleme problemi görülmektedir.  Erken ergenlik ve genç yaşlarda sosyal bir sorun olarak karşımıza çıkar. Yaşlılar daha az terler. Aşırı terleme bazan kalıtsal da olabilmektedir.  El ve ayak terlemeleri genellikle simetrik yani her iki el veya her iki ayakta görülmektedir. Terleme genellikle uyuyunca azalır yada yok olur.  Ama bir hastalık sonucu oluyorsa gece boyu devam eder. Bu durumda öncelikle hormonsal hastalıklar akla gelir veya yukarıda bahsettiğimiz ikincil terleme nedenleri ve terlemeye neden olan ilaçlar akla getirilmelidir.Terlemeyi artıran nedenler: Sürekli sıcak içecek almak, baharatlı yemekler, kahve, sigara, stres, aşırı sıcak ortamda çalışmak ve şişmanlık.. 

NASIL OLUŞUR?

Vücut ısımızı düzenlemek için  yaklaşık 5 milyon ter bezi faaliyet göstermektedir. Terleme regülasyonunda rol olan diğer önemli bir  alan beynimizde yer almaktadır. Bu kısım Hipotalamus tur.  Ter bezleri, sinir sistemimizin kontrolünde faaliyetlerini sürdürürken, burada oluşan anormallikler ve fazla çalışma durumları, terlemeyi arttırıcı etki gösterebilmekte ve fazla terleme ile sonuçlanabilmektedir.  Terleme olayında rol alan mekanizma sadece terleme değil başka sonuçlara da yol açabilen bir sistemin parçası olduğu için bu sistemden biraz bahsetmek gerekir. Bizim isteğimiz dışında çalışan  bir sinir sitemi  var olup bu sisteme otonom sinir sistemi denmektedir. Örneğin nefes almamızı, yiyecekleri sindirmemizi, kan akışının düzenlenmesini ve terleme gibi fonksiyonlarımız  hep bu otonom sinir sistemimiz tarafından kontrol edilmektedir. Sempatik ve parasempatik olarak 2 farklı karşıt faaaliyetleri yönetirler. 

TEHLİKE İLE KARŞILAŞINCA!

Biri aktifken diğeri pasif haldedir. Dinlenirken, sakin iken veya gevşemiş durumda  olduğumuzda parasempatik sistem aktif halde çalışıyor demektir.  Karşıt olarak bir stresle ya da tehlike ile karşılaştığımızda kalp hızının artması, yüzümüzün kızarması, kasların kasılması sempatik sistemin devreye girdiğini gösterir.  Hayatın karşımıza çıkardığı sorunlar karşısındaki duruşumuzu ( kaç veya savaş gibi) bu sitem yönetir. Bu sistemin salgılattğı hormonlar sayesinde, eğer mücadele etmek istemiyorsak parasempatik sistem, mücadele etmek istiyorsak sempatik sistem devreye girer. 

İltihabi durumlar gelişir

Adrenalin tutkunları gibi kavramları sık duyarsınız, işte bu durum sempatik sitemin aktif halde olduğu durumdur. Bedenimizi tehdit eden olaylar uzun süre devam ederse adrenalin yerini kortizona bırakır ve kötüye giden sağlık sorunları başlar.  Kortizol beyne ve vucuda zarar verir.  Hipotalamus  beynimizin bir bölümünden stres tepkilerini uzaklaştırır. Tansiyonumuz çıkar, astım riski ve mide barsak problemleri artar. Stresin devamı sorunları kronik hale getirir bağışıklık sistemimiz baskılanır, alarm verir, iltihabi hadiseler gelişir. 

ASOSYAL OLMAYIN TEDAVİSİNE BAKIN

Ayak ve koltuk altı terlemelerinde kötü kokuya, ıslak eller de kişiyi sosyal yaşantısında mahcup duruma düşüren ve çevresiyle olan ilişkilerini olumsuz yönde etkileyen terlemenin tedavisi, kişinin sosyal yaşantısı ve öz güveni açısından büyük önem taşımaktadır.  

1. Medikal tedavi

Koltuk altı, el ve ayaklarda görülen aşırı terlemenin ilacı yoktur. Genel vücut terlemelerinde antikolinerjik dediğimiz ilaçların yararı vardır ancak uzun süre kullanmak gerekiyor. Bu ilaçların yan etkileri göz önünde bulundurulduğunda pek de tercih edilen bir tedavi şekli değildir. Kaldıki özellikle el ve  ayak terlemelerinde spesifik bir yararları bulunmamaktadır. Psikolojik tetiklenmelerin oluşturduğu aşırı terleme durumlarında bazı sıkıntı giderici ilaçların kullanılması önerilebilir. Koltuk altı, el ve ayak terlemelerini artıran sistemik bir rahatsızlık varsa o hastalığa yönelik tedaviler birlikte yapılmalıdır. Aliminyum klorid içeren koltuk altı koku gidericiler yararlıdır. Aşırı kullanmayın! El ve ayak terlemeleri için iyontoforez yöntemi basit bir uygulama olup bir çok hasta bu yöntemden oldukça yarar görmektedirler. Kusuru, kalıcı sonuç vermemesidir. 

2. Girişimsel tedaviler

 Botoks: özellikle koltuk altı terlemelerinde son zamanlarda oldukça sık başvurulan, güncel bir tedavi şeklidir. Geçici çözüm sunmasına rağmen (yaklaşık 200 gün), oldukça başarılı sonuçlar elde edilmektedir. Ter bezlerinin faaliyetlerine engel olur. Özellikle de, ilkbahar ve yaz aylarında oluşan yoğun terleme sorununu ortadan kaldırmaktadır. Botoks uygulaması sonrasında aşırı terleme engelleneceğinden, ter kokusu da ortadan kalkacaktır. 

- Laser ablasyonu: Koltukaltı terleme sorunu olanlarda kalıcı sonuçlar verebilmektedir. Koltuk altı ter bezleri laser ışınları ile devre dışı bırakılır bir anlamda eritilir.  

- Radyofrekans: Özellikle aşırı el ve ayak terlemelerinde en etkin yöntemdir. Buradaki terlemenin nedeni sempatik sinir sisteminin aşırı çalışması idi. Radyofrekans yönteminde hedef bu aşırı çalışan sempatik sinirleri devre dışı bırakarak sistemi dengeye getirmektir. Hemen sonuç verir. 

3. Cerrahi tedavisi 

Genel bir değerlendirme yapıldığında cerrahi tedaviye gerek kalmamaktadır. Cerrahi tedavi ile kesilen yada klipslenen sinirler, radyofrekans yöntemi ile zaten ameliyatsız olarak devre dışı bırakılabilmektedir. Cerrahi tedavi tüm diğer tedavilerden sonuç alınamadığı zaman başvurulması gereken bir yöntemdir. Endoskopik klipsleme yöntemi yüzde 90 netice verir. Sadece koltuk altı ve el terlemelerinde etkilidir. Ayak terlemelerinde bu yöntem netice vermez. Hastaların uyutularak (anestezi) yapılan cerrahi bir işlemdir. Özellikle el ve yüz terlemelerinde iyi sonuçlar veriyor. 

NEDENİ DUYGULARIMIZ OLABİLİR

Normalde terleme artışına neden olan durumlar; Sıcak hava, egzersiz, endişe, duygusal dalgalanmalar, baharatlı yiyecekler, sıcak içecekler, kahve, sigara ve  ateşli hastalık gibi. Bunlara birincil terleme nedenleri denir. Hasta olmanız gerekmez.  İkincil terleme ye neden olan hastalıklar; kanser, felç, santral sinir sistemi hasarlanması, nöropati, anksiyete bozuklukları, beyin tümörü, diyabet, şişmanlık, troit bezinin aşırı çalışması, kalp hastalıkları, parkinson, ağrı ile seyreden hastalıklar gibi. Terlemeye neden olan ilaçlar; alkol, kafein, kortizon, depresyon ilaçları ve morfin türevleri.