YAZARLAR

Bir hapşırık kemikleri kırabilir 

Kemik erimesi olanlar dikkat! Bazen bir hapşırma ya da düşme gibi durumlarda kemikler kırılabilir, omurgalarda çökme oluşabilir. Hastalığın çaresi kök hücre tedavisinde...  

Vücudumuzdaki kemiklerimizde oluşan erime ya da kütlesel kayıplar söz konusu ise ya da kemik yapımında yetersizliklerin ortaya çıkması durumuna “Osteoporoz” denilmektedir. Biz ifade ederken kemik erimesi veya kemik dansitesinde azalma olarak ifade ederiz. Kemik erimesinin hafif formuna “osteopeni” kemik azalması denirken daha ileri ve tedavi gerektiren, kemiklerde kırılma riski olan durumlara da “osteoporoz” yani kemik erimesi demekteyiz. Kemik erimesi olan hastalar hareketlerine dikkat etmeli, düşmekten ya da bir yere çarpmaktan, ağır taşımaktan uzak durmalıdırlar. Bazen de bir hapşırma bile kemiklerde kırılma, omurgalarda çökmeler meydana gelebilmektedir.

50 YAŞ SONRASI ÖLÇÜM ŞART

Osteoporoz “gözenekli kemik” anlamına gelir. Mikroskopta incelendiğinde, sağlıklı kemik sıkı dokulu bir petek gibidir. Osteoporoz oluştuğunda, petek içindeki delik ve boşluk kısımlarında artma yani kemiğin içinde boşalmalar oluşur.  Osteoporotik kemiklerde yoğunluk veya kitle kaybı vardır ve anormal doku yapısı içerir. Kemiklerin yoğunluğu azalınca kırılma riski de artar. Bu bakımdan belli bir yaştan özellikle 50 yaşından sonra kemik dansitesi ölçümlerini yaptırmak durumu tesbit etme açısından yararlıdır.

İKİ KADINDAN BİRİ RİSKTE 

Kemik erimesi genellikle kadınlarda görülmektedir. Araştırmalar, 50 yaş ve üstü yaklaşık her iki kadından birinde kemik erimesi bulunduğu ve bunların dörtte birinin kemik kırılması riski ile karşı karşıya olduğunu göstermektedir.  Bilim insanları, bir kişinin kemik mineral yoğunluğunun yüzde 75'inin genetik faktörler tarafından belirlendiğine inanıyor. Araştırmacılar, gelecekte osteoporozu önlemek adına  kemik oluşumundan ve kaybından hangi genlerin sorumlu olduğunu araştırıyorlar. 

SİNSİ BİR HASTALIK 

Osteoporoz sinsi ilerleme gösteren ve normalde fark edilemeyen bir hastalıktır. Normal olarak insanlar bu rahatsızlığı hissetmezler ancak zaman içersinde gelişen hafif kamburluk ve sırt ağrısı kemik erimesinin işaretleridir.  Yaşın ilerlemesi, yandaş hastalıklar ve kemik yıkımının kemik yapımından hızlı olduğu durumların osteoporoza yol açabileceği akılda tutulmalıdır. 

DİKEN BATMASI GİBİ BİR HİS OLUR 

Bir kemiğin kırılması ya da çökmesi özellikle yaşlı hastalarda osteoporozun ciddi bir komplikasyonudur. Osteoporotik kemik kırılmaları, kopmaları en sık kalça, omurga veya bileklerde görülür. Bu diğer kemiklerde kırılma, kopma oluşmayacağı anlamına gelmez. Kemik erimesi olduğunda sürekli kemik ağrıları oluşmakta ve bazı hastalarda yaş ilerledikçe boylarında kısalmalar meydana gelmektedir. Kemik erimesi omurgayı veya omurganın kemiklerini tuttuğunda tutulan bölgelerde diken batması, iğnelenme, kasılma ve hareketle artan ağrılardan şikayet ederler.  Kemik erimesi çok ciddi bir sağlık sorunudur. Hastalar istedikleri gibi hareket edemezler. Hastalar hareket edemedikçe moralleri bozulur daha sinirli ve depressif olurlar çevreleri de bu durumdan nasibini alır.  Eğer osteoporozlu bir hasta düşüp kalçasını kırmış ise uzun süreli ve dikkatli bir hemşire bakımına gereksinim vardır. Ayrıca kalçası kıran yaşlıların yüzde yirmisi, kırık kemiğin kendisiyle ilgili komplikasyonlardan veya ameliyatın oluşturduğu sıkıntılardan dolayı yaklaşık bir yıl sonra yaşamlarını kaybetmektedirler. 

TEDAVİNİN AMACI 

- Kemik erimesi gelişimini yavaşlatmak veya önlemek 
- Sağlıklı kemik mineral yoğunluğunu ve kemik kitlesini korumak 
- Kırıkları önlemek 
- Ağrıyı azaltmak 
- Kişinin günlük yaşantısına devam etme yeteneğini üst düzeye çıkarmak 
- Önleyici tedavi de yaşam tarzı önerileri(sigaranın bırakılması, yürümenin teşvik edilmesi gibi), kemik mineral yoğunluğunun ölçümü, destekleyici önlemler ve bazı ilaçların kullanımı ile yapılır.

Osteoporoz da ilaç tedavisi 

Osteoporozu önlemeye ve tedavi etmeye yardımcı olabilecek ilaçlar arasında şunlar bulunur: 

- Bisfosfonatlar: Bunlar, kemik kaybını yavaşlatan ve kırık riskini azaltan ilaçlardır. 
- Östrojen takviyesi  menopozdan sonra kadınlarda omurga kırığı riskini azaltabilir. 
- Kalsitonin (Calcimar, Miacalcin): Bu, menopoz sonrası  kadınlarda omurga çökmelerini  önlemeye yardımcı olan tedavilerdir kırk oluşmuş ise ağrı tedavisi olarak da verilirler. 

TANI NASIL KONULUR? 

Hastanın aile öyküsü ve risk faktörleri gözden geçirilir. Osteoporozdan şüpheleniliyorsa, kemik mineral dansitesini ölçmek yeterlidir. Kemik Yoğunluk Taraması bilinen bir tip x-ray teknolojisini kullanır (DEXA) ve kemik densitometrisi gibi faktörler ölçülür.  DEXA, hastanın risk faktörleri ile birlikte osteoporoz nedeniyle kırık olma ihtimalini gösterebilir. DEXA test sonuçları T-skoru ya da bir Z-skoru olarak verilir. T-skoru:  -1.0 ila -2.5 arası hafif kemik kaybını göstermektedir. -2.5 veya altı osteoporozu gösterir.

AMELİYATSIZ YÖNTEM

Kök hücre operasyonu için ameliyat olmaya gerek yoktur. Görüntüleme cihazları eşliğinde lokal anestezi ile kolayca yapılan bir girişimdir.

Prof. Dr. Nurettin Lüleci Diğer Yazıları